De zin ‘je kan niet genezen van jezelf’ uit de column van Nele Van den Broeck over ADHD in de krant De Standaard, bleef hangen. Omdat hij eenvoudig is, maar ook genadeloos eerlijk. Omdat hij raakt aan iets wat veel mensen met ADHD al hun hele leven voelen, maar zelden zo helder verwoord zien: dat hun moeilijkheden te vaak worden benaderd als een fout die moet worden hersteld, in plaats van als een manier van zijn die begrepen en ondersteund moet worden.
Bij ZitStil ontmoeten we dagelijks jongeren, volwassenen en ouders van kinderen met ADHD en hun omgeving. Wat zij ons vertellen, staat haaks op het idee dat ADHD iets is waar je van moet of kan ‘genezen’. ADHD is geen tijdelijke afwijking die verdwijnt als je het juiste pilletje slikt of genoeg je best doet. Het is een neurodivers profiel dat iemands waarneming, energie, emoties en denken structureel kleurt. Je kan jezelf niet achterlaten. Je kan jezelf alleen leren kennen.
Toch leeft in onze samenleving hardnekkig het idee dat normaliteit de norm is, en dat alles wat daarvan afwijkt moet worden bijgestuurd. Kinderen met ADHD krijgen al vroeg signalen dat ze te luid zijn, te druk, te dromerig, te impulsief. Volwassenen horen dat ze zich beter moeten organiseren, minder moeten uitstellen, meer discipline moeten tonen. De boodschap is subtiel maar constant: wie je bent, is niet genoeg.
Dat denken is niet onschuldig. Het maakt dat mensen met ADHD zichzelf leren bekijken door een lens van tekort. Dat ze succes meten aan hoe goed ze erin slagen hun ADHD te verbergen. Dat hulp soms wordt ervaren als een poging tot correctie, in plaats van als ondersteuning. Terwijl echte hulp vertrekt van aanvaarding: dit is wie ik ben, hoe kan mijn omgeving mee veranderen zodat ik kan functioneren en floreren?
Dat betekent niet dat ondersteuning, therapie of medicatie geen plaats hebben. Integendeel. Ze kunnen een wereld van verschil maken. Maar niet om iemand te ‘repareren’. Wel om ruimte te creëren, draaglast te verlichten en talenten tot hun recht te laten komen. De vraag zou niet moeten zijn: “Hoe maken we deze persoon normaler?” maar: ‘Hoe maken we deze wereld menselijker voor verschillende breinen?”
En precies daar wringt vandaag iets fundamenteels. Als we écht erkennen dat ADHD geen individueel falen is maar een andere manier van functioneren, dan vraagt dat ook een ander soort antwoorden. Geen focus op snelle correctie, maar op begrip, begeleiding en structurele ondersteuning. Net op dat punt loopt het vandaag mis. Organisaties die precies dát doen, zoals ZitStil, worden financieel teruggefloten. Subsidies worden verminderd, op een moment dat de vraag naar informatie, vorming en begeleiding alleen maar toeneemt.
Het verminderen van subsidies voor organisaties zoals ZitStil is geen louter budgettaire ingreep, maar een signaal. Het suggereert dat we blijven investeren in snelle oplossingen en individuele aanpassing, terwijl preventie, psycho-educatie en contextgerichte ondersteuning als bijkomstig worden gezien. Alsof leren leven met ADHD minder waardevol is dan het proberen wegwerken ervan.
Bij ZitStil zien we elke dag wat het verschil is wanneer mensen wél erkenning krijgen. Wanneer ouders begrijpen dat hun kind niet lastig is maar overprikkeld. Wanneer leerkrachten hun klas anders durven organiseren. Wanneer volwassenen stoppen met vechten tegen zichzelf en beginnen bouwen op hun eigen logica. Dat werk vraagt tijd, expertise en nabijheid. En ja, ook structurele middelen.
De zin van Nele Van den Broeck raakt omdat hij ons confronteert met een ongemakkelijke waarheid: zolang we blijven spreken over genezen, blijven we impliciet zeggen dat er iets mis is met wie iemand is. En dat is precies waar ZitStil al jaren tegenin gaat. ADHD vraagt geen genezing, maar begrip. Geen uniformiteit, maar flexibiliteit. Geen schaamte, maar erkenning.
Je kan niet genezen van jezelf. Maar je kan wel herstellen van een samenleving die je te lang het gevoel gaf dat je dat wel moest proberen.
Greet Herssens, directeur ZitStil